Ontdek de kracht van voorlezen aan peuters!

Lees ook:

Waarom is voorlezen zo belangrijk?

Wanneer je regelmatig voorleest aan de peuter levert dit heel veel op voor zijn ontwikkeling. Natuurlijk bevordert voorlezen zijn taalontwikkeling, omdat hij nieuwe woorden zal leren en meer leert over hoe hij juiste zinnen kan maken. Dit zorgt ervoor dat later het leren lezen en schrijven gemakkelijker zal gaan. Naast de taalontwikkeling biedt voorlezen nog meer voordelen.

Als we kijken naar de cognitieve ontwikkeling zien we dat de peuter door voorlezen ook leert om (eenvoudige) oorzaak-gevolg relaties te gaan zien en dat zijn probleemoplossend vermogen verbetert. Wat dit laatste betreft leert de peuter bijvoorbeeld vragen te beantwoorden over het verhaal wanneer je interactief voorleest. Stel dat je een vraag stelt zoals "De beer is boos op de vos. Wat kan de vos nu doen?", zal de peuter leren om spelenderwijs (samen met anderen) een oplossing te vinden voor de vos. Dit stimuleert ook het logisch en kritisch denken. Daarnaast zal de peuter door middel van de verhalen kennis maken met een nieuwe wereld, waardoor zijn fantasie en verbeeldingskracht worden gestimuleerd. Dit kan hem ook stimuleren om uiteindelijk (later) in het spel zelf verhalen te bedenken, mede doordat hij op deze manier ook leert hoe verhalen in elkaar zitten (Broekhof, 2025). Tot slot zorgt het luisteren naar een verhaal er ook voor dat de peuter zich steeds langer leert concentreren en dat zijn luistervaardigheid wordt vergroot. 

Door middel van voorlezen wordt er ook een beroep gedaan op de sociaal- emotionele ontwikkeling. De peuter leert zich door de verhalen namelijk in te leven in een ander (de personages in het verhaal), waardoor het voor hem gemakkelijker wordt om dit ook in het dagelijks leven te doen. 

Tot slot kan voorlezen mijns inziens ook een bijdrage leveren aan de hechtingsrelatie die de peuter met de pedagogisch professional aangaat. Voorlezen is namelijk vaak een moment waarop hij in rust in een kleine groep écht contact kan maken. De knusse en rustige omgeving zorgt voor geborgenheid en een gevoel van veiligheid. 

Regelmatig voorgelezen worden, zorgt er dus voor dat de peuter beter voorbereid zal zijn op de basisschool, omdat hij al kennis heeft gemaakt met de structuur van de boeken én verschillende ontwikkelingsgebieden een boost hebben gekregen.

De rol van de pedagogisch professional bij voorlezen aan de peuter

Zoals je misschien wel weet ben jij één van de grote voorbeelden voor de peuter. Je zult zien dat hij ook jouw gedrag regelmatig spiegelt. Dit geldt ook voor voorlezen. Wanneer jij regelmatig voorleest op de groep en in je gedrag laat zien dat dit ontzettend leuk is, zal de peuter de waarde en het plezier van voorlezen zelf ook gaan inzien. Zorg er ook voor dat voorlezen echt een dagelijkse activiteit is en het dus wordt opgenomen in de dagplanning. Zo komt het voorlezen op regelmatige basis terug en bied je de peuter structuur; hij weet immers dat er elke dag voorgelezen zal worden en rond welk moment/ tijdstip dit ongeveer zal plaatsvinden.

Het is ook belangrijk dat er veel verschillende soorten boeken aanwezig zijn, zodat je goed kunt aansluiten bij de ervarings- en belevingswereld van de peuter. Je kunt daarbij denken aan boeken met verschillende leesniveaus, maar ook boeken met verschillende soorten verhalen, zoals prentenboeken, flapjesboeken, etc. en verhalen die aansluiten bij de leefwereld en thuissituatie van elke peuter. Het is leuk wanneer je samen met de peuter een boek uitkiest of aansluit bij hetgeen op dit moment speelt in zijn ervarings- en belevingswereld. Heb je bijvoorbeeld tijdens het spel gezien dat hij de verjaardag van de pop vierde? Dan is het erg leuk wanneer je een boekje kiest dat hierbij aansluit, waardoor hij waarschijnlijk een hoge mate van betrokkenheid ervaart bij het verhaal. Zorg er trouwens ook altijd voor dat je tijdens het voorlezen van het verhaal interactie hebt met de peuter en de interactie tussen de peuters onderling bevordert. Dit komt de verschillende ontwikkelingsgebieden ten goede. Je kunt dit doen door interactief voor te lezen. 

Tot slot kan ik me voorstellen dat je op een verticale, maar ook op een horizontale peutergroep, te maken hebt met kinderen in verschillende leeftijdsfasen. Het is dan aan te raden om niet alleen in de grote groep voor te lezen, maar af en toe ook in kleine groepjes of individueel voor te lezen. Zo kun je beter aansluiten bij de verschillende ontwikkelingsniveaus en ervarings- en belevingswerelden, waardoor je een hoge mate van betrokkenheid kunt bereiken. Dit is belangrijk voor de peuter om de voordelen van voorlezen voor de ontwikkeling te kunnen ervaren. 

De rol van de ruimte bij voorlezen aan de peuter 

Naast dat jouw rol als pedagogisch professional ontzettend belangrijk is, is de ruimte dat ook. Een fijne (voor)leesplek zorgt er namelijk voor dat het leesplezier wordt vergroot, de peuter zich prettig voelt en het ten goede komt voor de focus en concentratie. Hieronder zal ik je een aantal tips geven waar je aan kunt denken bij het inrichten van een fijne voorleesplek op de groep:

• Zorg voor een knusse en comfortabele plek. Een fijne rustige plek kan zorgen voor ontspanning en geborgenheid, waardoor de peuter zich veilig zal voelen. Dit is een belangrijke voorwaarden om tot ontwikkeling te kunnen komen. Je kunt bijvoorbeeld een plek maken die deels is afgesloten van de groep (maar je nog wel voldoende zicht hebt over de rest van de ruimte) die bestaat uit comfortabele (zit)kussens. 
• Zorg ervoor dat boeken die de peuter zelfstandig kan "lezen" op ooghoogte staan, zodat hij er zelf bij kan. Dit stimuleert het zelf lezen. De andere boeken kan je op bijvoorbeeld boekenplanken tentoonstellen, zodat de peuter ze wel kan zien. Je kunt hem op die manier betrekken bij het maken van een keuze uit welk boek er zal worden voorgelezen. Dit komt de autonomie ten goede. 
• Zorg ervoor dat je verschillende soorten boeken hebt die aansluiten bij de ontwikkelingsfasen van elke peuter. Je kunt denken aan prentenboeken, flapjesboeken, boeken met verschillende texturen en boeken met verschillende thema's. Later in dit artikel vertel ik je meer over welke boeken geschikt zijn voor welke leeftijdsfase. 
• Tot slot is een goede verlichting natuurlijk belangrijk. Sfeerverlichting zorgt er natuurlijk voor dat de ruimte knus doet lijken, maar het is ook belangrijk dat de peuter de boeken goed kan zien. 

Welk voorleesboek is geschikt voor de peuter?

Wil je weten welke soorten boeken geschikt zijn voor de peuter en welke ontwikkelingsfasen hij doormaakt als het gaat om zijn leesontwikkeling? Ik maakte een handige infographic die je zo op jouw groep kunt hangen!

Conclusie 

Voorlezen is dus belangrijk voor de peuter. Het stimuleert de ontwikkeling op verschillende gebieden, zoals de taalontwikkeling, de cognitieve ontwikkeling en de sociaal- emotionele ontwikkeling. Jij als pedagogisch professional speelt een belangrijke rol. Wanneer je voorlezen integreert in het dagprogramma en er een interactief moment van maakt, kun je een stimulerende leesomgeving creëeren. Vergeet ook niet om de ouder(s) te betrekken. Ga met hen het gesprek aan of er op regelmatige basis thuis wordt voorgelezen. Deel jouw professionele kennis en vertel aan hen dat wanneer zij huis aandacht besteden aan voorlezen, dit veel voor hun peuter betekent. Op deze wijze kunnen zij hem voorbereiden op de basisschool. Door met elkaar samen te werken kun je een optimaal leesklimaat creëeren. 

Heb jij een voorleesplek in de groepsruimte?

Referentielijst

• Broekhof, K. (2025). Meer voorlezen, beter in taal: 0-4 jaar [Brochure]. Stichting Lezen.