Loose Parts

Wat zijn Loose Parts?

Loose Parts (letterlijk vertaald: losse onderdelen) zijn materialen die het kind kan gebruiken in zijn spel. Ze hebben een open einde, wat betekent dat er geen vast doel aan zit. Er zitten dus eindeloze spelmogelijkheden aan. De materialen kunnen uit elkaar worden gehaald, weer in elkaar worden gezet, op elkaar worden gestapeld, rollen, het kan een functie hebben in het fantasie of samenspel, enzovoorts. Voorbeelden van Loose Parts zijn stenen, knopen, veertjes en schelpen, maar hierover later meer. Eerst wil ik je graag meer vertellen over de herkomst van Loose Parts.

De eerste keer dat de term 'Loose Parts' werd gebruikt was in de jaren '70 door een architect, genaamd Simon Nicholson. Hij stelde dat de creativiteit van het kind kon worden gestimuleerd door in interactie te zijn met zijn omgeving en daarbij zelf verschillende losse materialen te kunnen kiezen om mee te spelen en deze te manipuleren. Zijn 'Theory of Loose Parts' is door deskundigen wereldwijd opgepakt en verder doorontwikkeld. Loose Parts worden nu als een belangrijk onderdeel van de (spel)ontwikkeling van het kind gezien. 

Het doel van Loose Parts

Zoals ik eerder schreef, stimuleert het spelen met Loose Parts de creativiteit van het kind. Daarnaast stimuleert het ook de verbeelding, de onafhankelijkheid en het zelfvertrouwen van het kind, want doordat er geen doel aan het materiaal zit, kan het kind er alle kanten mee op en is er geen "juiste" manier om ermee te spelen. Daarnaast zorgen Loose Parts ervoor dat:

• het probleemoplossend vermogen van het kind wordt gestimuleerd;
• de sensomotorische ontwikkeling wordt gestimuleerd;
• de sociaal- emotionele vaardigheden zich verder ontwikkelen;
• de cognitieve ontwikkeling wordt gestimuleerd. 

Voorbeelden van Loose Parts per leeftijdscategorie

In het onderstaande schema geef ik een aantal voorbeelden van Loose Parts per leeftijdscategorie. Dit zijn dus slechts een paar voorbeelden. Ben jezelf er dus van bewust dat er véél meer mogelijkheden zijn voor Loose Parts. Die mogelijkheden hoeven ook niet duur te zijn. Vaak zijn huis-, tuin- en keukenmaterialen uitermate geschikt om in te zetten als Loose Parts. Natuurlijk is het belangrijk dat je materiaal aanbiedt dat geschikt is voor de desbetreffende leeftijd. Houd altijd rekening met de veiligheid van het materiaal voor het kind. Laat het kind ook nooit zonder toezicht spelen met het materiaal. 

De rol van de pedagogisch professional tijdens het spelen met Loose Parts

Als pedagogisch professional kun je voorafgaand aan het spel een faciliterende rol aannemen. Creëer voor het kind een situatie waarin hij toegang heeft tot het Loose Parts materiaal. Misschien kun op jouw groep een hoek maken waar de Loos Parts op ooghoogte van het kind staan of wanneer je het materiaal - bijvoorbeeld gezien de leeftijd en veiligheid - niet standaard op ooghoogte in de groep kunt zetten, kun je het tijdens het speelmoment neerzetten, zodat het kind er onder jouw toezicht meer kan spelen. Daarnaast kun je Loose Parts natuurlijk ook buiten gebruiken. Dit kan zorgen voor andere spelideeën bij het kind. Daarnaast biedt het inspiratie voor het gebruik van Loose Parts uit de natuur. 

Vervolgens kun je het kind observeren tijdens het spel. Kijk hoe het kind speelt met de Loose Parts. Waar nodig kun jij ondersteuning bieden tijdens het spel, zonder dat je het spel een bepaalde richting opstuurt. Door spelbegeleidingstechnieken zoals VAT of de drie V's toe te passen (lees meer hierover in dit artikel), kun je passende vragen stellen en het kind ondersteunen bij het vinden van nieuwe manieren om de verschillende materialen te combineren of nieuwe spelelementen te introduceren. Dit verrijkt het spel en stimuleert de ontwikkeling van het kind. De creativiteit en de verbeelding kun je een extra impuls geven door open vragen te stellen, maar zorg er daarbij voor dat de vragen die je stelt op dat moment passen bij zijn spel, zodat je het spel niet onbedoeld een bepaalde richting opstuurt die niet past bij hetgeen het kind op dat moment wil. Houd oog voor het eigenaarschap en de autonomie van het kind, zodat hij altijd de ruimte heeft om eigen spelideeën en initiatieven uit de werken. 

Tot slot is het belangrijk dat je regelmatig rouleert in het aanbod van materialen of nieuwe materialen toevoegt, zodat de nieuwsgierigheid van het kind wordt geprikkeld en zijn interesse blijft gewekt. Dit kun je bijvoorbeeld doen door het aanbod van Loose Parts aan te laten sluiten bij het thema of samen met de kinderen opzoek te gaan naar nieuwe Loose Parts materialen. 

Tot slot

Zoals je hebt gelezen bevordert het spelen met Loose Parts verschillende ontwikkelingsgebieden, zoals de creatief- expressieve ontwikkeling, de cognitieve ontwikkeling, de sensomotorische ontwikkeling en de sociaal- emotionele ontwikkeling. Daarnaast bevordert het het probleemoplossend vermogen. Jij kunt hier een belangrijke bijdrage aan leveren door een uitnodigende omgeving te creëeren waarin het kind toegang heeft tot de Loose Parts en door het spel op de juiste manier te begeleiden. Dit kun je doen door te observeren en waar nodig mee te spelen door middel van het toepassen van spelbegeleidingsgtechnieken. Dit zorgt ervoor dat het kind een hoge mate van betrokkenheid en plezier tijdens het spel ervaart, waardoor het kind tot betekenisvol leren kan komen.

Dus; door Loose Parts te integreren in pedagogische praktijk, kun jij bijdragen aan een sterke basis bij het kind!

Hoe ga jij Loose Parts integreren in jouw dagelijkse praktijk om de creativiteit en ontwikkeling van de kinderen te stimuleren?

Referentie: Eigen kennis en ervaring vanuit mijn expertise als pedagoog, geïnspireerd op het concept Loose Parts Play van Simon Nicholson.